* * « ثمّ محلّها الى البيت العتيق » « 1 » « عتيق » ؛ يعنى آزاد و « عتق » يعنى آزادى . اين خانه آزاد است ، نظير ديگر مساجد نيست كه گاهى ملكِ كسى باشد و گاهى مسجد ساخته شود . خانه‌اى است كه ابداً ملك كسى نشده و مالكى جز خدا نداشته و ندارد . خانه‌اى است كه از رقّيّت ، مالكيت و ملكيت غير خدا آزاد است . شما اطراف خانهء آزاد طواف كنيد تا درس آزادگى بياموزيد . ملكِ احدى نشويد . مملوك كسى نگرديد و زمام شما به دست غير خدا نباشد . كعبه بيتى است كه « لا يملكهُ أحد و لم يملكه أحد . » « 2 » طواف اطراف اين خانه انسان را آزاد مىكند كه ملك كسى نشود و بندهء كسى نگردد . نه ملكِ مالكِ درون شود نه ملكِ مالكِ بيرون . انسانِ آزمند و طمع‌ورز ، ملكِ آزِ درونى خود است ؛ « الطمع وثاق أكيد . » انسانى كه گرفتار طمع است ، بندهء ديو و اهرمن درونى است . على ، امير مؤمنان - ع - فرمود : « عبد الشهوة أذلّ من عبد الرق » ؛ « 3 » « بندهء شهوت ذليل‌تر از بندهء زرخريد است » بندهء زرخريد عزيز است و انسانِ تابع شهوت ذليل . طواف اطراف كعبه ، انسان را از شهوت و غضب آزاد مىكند . انسان آزاد شدهء از بندِ شهوت و رها شدهء از قيد غضب فرشته

--> ( 1 ) - حج : 33 ( 2 ) - وسائل ، ج 9 ، ص 347 ( 3 ) - غرر الحكم ، حديث 6298